Yaşlı veya Engelli Hacılarla Hac
Hac, bedenen ve mâlen gücü yetenlere farzdır (malî imkânı olduğu hâlde yolculuk yapmaya kalıcı olarak gücü yetmeyen kişi için âlimlerin çoğu, onun adına bir vekilin Hac yapması gerektiği görüşündedir - bkz. Haccın Temelleri). Suudi Arabistan, yaşlı ve engelli hacıların da bu görevi onurlu bir şekilde ve mümkün olduğunca kolaylıkla yerine getirebilmesi için önemli çabalar göstermiştir.
Rezervasyondan önce sağlık uygunluğunu kontrol edin: Suudi Sağlık Bakanlığı 2026 Haccı için her hacının ülkesinden, o kişide belirli hastalıkların bulunmadığını belgelemesini istedi. Bunlar arasında diyaliz gerektiren böbrek yetmezliği, en küçük eforda belirti veren kalp yetmezliği, oksijen desteği gerektiren akciğer hastalığı, demans, bağışıklığı zayıflatan aktif kanser tedavisi ve ileri dönem veya yüksek riskli gebelik vardı. Doktorunuzla ve hac organizasyonunuzla erkenden konuşun.
Harem'de Tekerlekli Sandalye Hizmetleri
Mekke'deki Mescid-i Haram kapsamlı tekerlekli sandalye imkânları sunar:
- Tekerlekli sandalyeyle tavaf için özel şeritler vardır, ancak kullanılan kat kalabalığa göre değişir: Yoğun zamanlarda tekerlekli sandalyeler ve elektrikli araçlar genellikle birinci kata veya çatıya yönlendirilir, zemin kattaki Metaf ise ihramlı hacılara ayrılır. Görevlilerin yönlendirmelerine uyun.
- Harem'de ücretsiz tekerlekli sandalyeler bulunur, ancak talep çok yüksektir. Tekerlekli sandalyeye ihtiyacınız varsa kendinizinkini getirmeniz veya Harem yakınındaki dükkânlardan kiralamanız daha iyidir (kiralama ücreti günlük yaklaşık 50-150 SAR).
- Tavaf ve sa'y boyunca sandalyenizi itmesi için tekerlekli sandalye iten görevliler tutulabilir. Seans başına 100-200 SAR ödemeyi bekleyin. Ücreti önceden kararlaştırın. Bunu tur şirketiniz sizin için ayarlayabilir.
- Harem'de, çatıdaki namaz alanı da dahil olmak üzere bütün katlara rampalar ve asansörler vardır.
- Sa'y alanı (Safa ile Merve arası), zemin kattaki düz zemini sayesinde tekerlekli sandalyeyle erişilebilir durumdadır.
Tavsiye: Tekerlekli sandalye kullanıyorsanız tavafı yoğun olmayan saatlerde (gece geç saatlerde veya sabahın erken saatlerinde) yapmak çok daha kolay ve güvenlidir. Kalabalık daha azdır ve hareket daha rahattır.
Mescid-i Nebevî'de (Medine) Erişilebilirlik
Mescid-i Nebevî moderndir ve genel olarak tekerlekli sandalye kullanımına uygundur. Geniş avlu alanında, yaşlı hacıların mescit girişlerine ulaşmasına yardımcı olan elektrikli araçlar çalışır. Açılır-kapanır çatı bölümlerine ve iç mekâna rampalar ve asansörlerle ulaşılabilir.
Hac Günlerinde
- Mina kampları: Kampların erişilebilirliği farklılık gösterir. Premium kamplarda daha iyi imkânlar olabilir. İhtiyaçlarınızı tur şirketinizle çok önceden görüşün ve sağlanacak imkânlar için yazılı teyit alın.
- Arafat: Büyük ölçüde düzdür ve çadırlardan oluşur; kamp alanı içinde tekerlekli sandalye kullananlar için makul ölçüde erişilebilirdir.
- Müzdelife: Zemin engebelidir ve imkânlar çok sınırlıdır. Engelli hacılar için en zorlu bölüm burasıdır. Grubunuz bu geceyi nasıl geçireceğinizi önceden planlamalıdır.
- Golf arabaları / elektrikli araçlar: Yaşlı ve engelli hacıları taşımak için Mina'da ve kutsal mekânlar arasında motorlu araçlar çalışır. Tur şirketiniz bu araçlardan yararlanmanızı sağlayabilir.
Taş Atmada Vekâlet (Remyü'l-Cimâr)
Bir hacı (engellilik, ağır hastalık veya ileri yaşlılık sebebiyle) cemrelere bizzat taş atmaya bedenen güç yetiremiyorsa, kendi adına taş atması için bir vekil tayin edebilir. Vekil:
- Önce kendi taşlarını atmalı, ardından temsil ettiği kişi adına atmalıdır.
Taş atmadaki bu ruhsat dört mezhepte de sabittir (Mâlikîlere göre yine de bir kurban, yani dem gerekir). Diğer menâsike ise şamil değildir: Hiç kimse sizin yerinize Arafat'ta vakfeye duramaz, Müzdelife'de kalamaz veya tavaf ve sa'y yapamaz - yürüyemeyen hacı taşınır veya tekerlekli sandalyeyle itilir.
Önemli: Cemerat Köprüsü kompleksi; birden fazla kat, geniş yürüyüş yolları ve serinletme sistemleriyle yeniden tasarlanmıştır. Geçmişe göre çok daha erişilebilirdir. Bununla birlikte kalabalığın büyüklüğü, tekerlekli sandalye kullananlar için hâlâ zorluk oluşturur. Taşları yoğun olmayan saatlerde atmanız veya vekil kullanmanız şiddetle tavsiye edilir.
Tur Şirketinin Sorumlulukları
Yaşlı veya engelli biri olarak Hac veya Umre paketi satın alırken:
- Rezervasyon sırasında tur şirketinizi, hareket kabiliyetinizle ilgili ihtiyaçlarınız hakkında ayrıntılı olarak bilgilendirin.
- Harem'e olabildiğince yakın bir otel isteyin - pratikte en büyük farkı yaratan budur.
- Paketinize hangi tekerlekli sandalye, elektrikli araç ve yardım hizmetlerinin dahil olduğunu yazılı olarak teyit edin.
- Gerekirse Hac günleri için size özel bir yardımcı görevlendirmelerini sağlayın.
- Müzdelife düzenlemelerini özellikle görüşün; çünkü erişilebilirlik planlamasında en zayıf nokta çoğu zaman burasıdır.